Από το Μι-Σολ-Λα στο Κλειδί του Φα

Στόχος: Να κατανοήσουν τα παιδιά την μεταφορά στο κλειδί του Φα, την χρήση του, και να εξοικειωθούν με την μουσική ανάγνωση σε αυτό.

 

Εισαγωγή – Σχεδιάζω το κλειδί του Φα

“Θυμάστε εκείνο το τεράστιο βιολί, το τσέλο, και το ακόμα μεγαλύτερο, το κοντραμπάσο; Το φαγκότο; Το τρομπόνι; Τη φωνή του μάγου Ζαράστρο; Τι κοινό έχουν μεταξύ τους όλα αυτά όσον αφορά τον ήχο τους;”

Μετά από λίγη κουβέντα στην τάξη, καταλήγουμε πως κάποια μουσικά όργανα ή φωνές ακούγονται με πολύ βαθύτερο ήχο.

Λοιπόν, κάτι διαφορετικό συμβαίνει στην παρτιτούρα όταν αυτή προορίζεται για αυτά τα μουσικά όργανα, ή για κάποιες αντρικές φωνές:
Το πεντάγραμμο ξεκλειδώνει με το κλειδί του Φα, ένα κλειδί που μεταφέρει τις μελωδίες πιο χαμηλά, χαμηλότερα από το ντο της βοηθητικής γραμμής που συναντάμε στο κλειδί του Σολ.

Σαν να λέμε πως το κλειδί του Φα μεταφέρει τις νότες … στο υπόγειο, άθικτες όμως, χωρίς να αλλάξει τον ρυθμό ή τα ονόματα των φθόγγων. Είναι σε αυτήν την περιοχή που πολύ συχνά θα ακούσουμε κάποια όργανα της ορχήστρας να παίζουν υπέροχες μελωδίες ή διακριτικές συνοδείες!

 

Μάθε να σχεδιάζεις το Κλειδί του Φα.
Κάνε κλικ εδώ για να κατεβάσεις το φύλλο σε αρχείο PDF.

Σχεδιάζω κλειδί του Φα

 


Μεταφορά

Στη συνέχεια τραγουδάμε την πιο απλή μελωδία που έχουμε μάθει, το τραγούδι του “Κούκου”.
Όταν ξεκλειδώνουμε το πεντάγραμμο με το κλειδί του Φα, ξεκινάμε από την 4η γραμμή, δόνοντας σε αυτήν το όνομα “Φα”.
Και να πώς αυτή μεταφέρεται από το ένα κλειδί στο άλλο:

Βέβαια εμείς δεν χρειάζεται να αλλάξουμε την φωνή μας τραγουδώντας: κρατάμε την οκτάβα που μας βολεύει, απλά μαθαίνουμε να διαβάζουμε και τον άλλο τρόπο. Εξάλλου, όπως είπαμε, η μελωδία μένει ίδια.

Στο πιάνο – ή, έστω, στο κλαβιέ του αρμόνιου της τάξης – μπορούμε όλοι να βρούμε και να παίξουμε το τραγούδι εντοπίζοντας τις δύο διαφορετικές θέσεις του Σολ και του Μι αναλόγως με το κλειδί!

Από αυτό το σημείο και μετά εφαρμόζουμε αυτήν τη μεταφορά σε διάφορα ήδη γνωστά ή καινούρια τραγούδια, προσθέτοντας κάθε φορά και μία νότα ακόμα μέχρι να συμπληρωθεί η οκτάβα και στα δύο κλειδιά. Αργότερα, όταν τα παιδιά εξοικειωθούν με την ανάγνωση του καινούριου κλειδιού, μπορούν να διαβάσουν παράλληλα και τα δύο κλειδιά σε μια διφωνία ή σε μια απλή παρτιτούρα πιάνου.


Πώς διαβάζουμε τις νότες στο Κλειδί του Φα

Τα δύο κλειδιά συναντιούνται στο μεσαίο ντο.

Κλειδί Φα Σολ Νότες Πεντάγραμμο

Το λέμε μεσαίο γιατί βρίσκεται στη μέση, περίπου, στο κλαβιέ του πιάνου.

Πιάνο μεσαίο ντο

 

Δες κάποιες απλές μουσικές φράσεις που τις έχουμε μεταφέρει από το ένα κλειδί στο άλλο, χωρίς να αλλάξουμε την ονομασία στις νότες.
Στη συνέχεια άνοιξε το τετράδιό σου και φτιάξε τα δικά σου παραδείγματα.

Κλειδί Σολ Φα Παραδείγματα Νότες

 

Στο Β’ μέρος του βιβλίου “Μέσα απ’το τραγούδι”, από την σελ. 46 και έπειτα, συναντάμε ασκήσεις γραφής, μεταφοράς, και δίφωνα τραγούδια με την δεύτερη φωνή να γράφεται στο κλειδί του Φα.

 


Κλειδί του Φα και μουσικές ακροάσεις

Η κατανόηση της χρήσης του κλειδιού του Φα μπορεί να συνδεθεί με την ενεργητική ακρόαση: Διαλέγουμε μια μουσική σύνθεση που περιλαμβάνει περισσότερα όργανα ή φωνές (π.χ. πιάνο και κοντραμπάσο, ορχήστρα και φαγκότο ή μια χορωδία και έναν βαρύτονο σολίστα) και ακούμε το ίδιο έργο δύο φορές: μια εστιάζοντας στα όργανα που παίζουν στην ψηλότερη περιοχή, δηλ. διαβάζουν την παρτιτούρα στο κλειδί του Σολ, και μία εστιάζοντας σε αυτά που παίζουν στην χαμηλότερη περιοχή, άρα διαβάζουν στο κλειδί του Φα.


Κοντραμπάσο – Ο Ελέφαντας από το “Καρναβάλι των Ζώων”

 


Φαγκότο – Ο Παππούς από το “Ο Πέτρος και ο Λύκος”

 


Η άρια του Ταυρομάχου από την όπερα “Κάρμεν”

Leave a Reply

Close Menu